مخترع گیتار که بود؟
گرچه برای بررسی تاریخچه گیتار میتوان به زمانهای بسیار دور نیز سفر کرد، اما آنتونیو تورس جورادو (Antonio Torres Jurado) شاید بیشترین تأثیر را در ایجاد و شکلگیری این ابزار موسیقی (به شکلی که امروز میشناسیم) داشته باشد. شهرت وی به خاطر طراحی گیتارهای آکوستیک مدرن است. این ابزار به عنوان یک مبنا و پایه در بیشتر ژانرهای موسیقی به کار گرفته میشود. از اینرو میتوان آنتونیو را مخترع گیتار نامید.
از منظر دیگری نیز میتوان به جواب پرسش «مخترع گیتار که بود؟» پرداخت. آن هم توجه به گیتارهای الکتریکی است. گیتارهای الکتریکی صنعت موسیقی را، با معرفی استایلها و صداهای جدید، بیشتر متحول کردند. در مسیر توسعه و شکلگیری گیتارهای الکتریکی جورج بیچمپ (George Beauchamp) و آدولف ریکنباخر (Adolph Rickenbacker) نقش بسیار مهمی داشتهاند. تلاشها و کارهای آنها مبنای بسیاری از تحولات و شکلگیری استایلها بوده است. مسائلی که موسیقی را در قرن بیستم دگرگون کرده است.
توجه داشته باشید که مسیر توسعه و تکاملی گیتار بر روی دنیای موسیقی و مسائل فرهنگی نیز بسیار تأثیرگذار بوده است. از گیتارهای سنتی گرفته تا نسخههای الکتریکی این ابزار، به هر شکل گیتار ابزار قدرتمندی برای خلاقیت و ابراز احساسات هنرمندان بوده است. لذا بر روی بسیاری از موسیقیدانها و علاقهمندان در جهان، اثرات فراوان و الهام بخشی داشته است.
تاریخچه گیتار چیست؟
میتوان تاریخچه گیتار را در دورههای زمانی و فرهنگی مختلفی بررسی کرد. ریشههای عمیق آن به تمدنهای شهری باستانی برمیگردد و در طی قرنهای متمادی تکامل یافته است. همه اینها باعث شده است تا آنچه که امروز به عنوان گیتار میشناسیم، شکل بگیرد.
تاریخچه گیتار در تمدنهای باستانی
شاید برای شما جالب باشد که بدانید اجداد گیتارهای امروزی هزاران سال پیش وجود داشتهاند. ابزارها و سازهای زهی بخشی از فرهنگ بشر از دورانهای باستانی تاکنون بودهاند.
در بررسی دورانهای باستانی میتوان گفت که هم یونانیان باستان و هم تمدنهایی که در خاور میانه وجود داشتهاند، از سازهای زهی استفاده میکردند. البته طراحی ابزارها و جزئیات استفاده مسلماً دارای تنوع بوده و متفاوت بوده است. از لحاظ ساخت نیز معمولاً این نسخههای ابتدایی از موادی که در دسترس بودهاند، ساخته شده و غالباً چندین لایه از زهها در آنها به کار گرفته میشد. لذا شاید نتوان در مورد اجداد گیتارهای امروزی به صورت دقیق به این پرسش که مخترع گیتار که بود، پاسخ داد.
البته نباید نقش این ابزارهای ابتدایی را ناچیز شمرد. چرا که مبنای توسعه و طراحی گیتار در طی دورههای تاریخی بعدی، همین ابزارهای ابتدایی بودهاند و درواقع تأثیر مهمی در تحولات بعدی تاریخچه گیتار داشتهاند.
توسعه گیتار در طی قرون بعدی
با گذشت زمان و رسیدن به قرون 13 و 14، تحولات قابل ملاحظهای در گیتار به وجود آمد. این تحولات بیشتر در اسپانیا و تحت تأثیر ابزارهایی چون guitarra morisca و guitarra latina شکل گرفت.
زهها و تارهای این ابزارها و همچنین شکل بدنه آنها باعث تمایزشان از مدلهای قدیمیتر میشد. حدود قرن 16 گیتاری که شاید شما آن را تازه به عنوان گیتار بشناسید، شروع به پیدایش کرد.
همچنان که زمان میگذشت، شکل بدنه گیتار ویرایش شده و نظم و چیدمان تارهای صوتی بهبود یافتند. این مسائل باعث بهبود شفافیت صدا در گیتار شدند. همین مسأله به جذابیت بیشتر آن در سراسر اروپا کمک کرد.
در واقع میتوان گفت این تغییرات تدریجی، اما تأثیرگذار و مهم، در طی قرون و سالهای متمادی شکل امروز و مدرن گیتار را به وجود آوردند. از اینرو میتوان خود این تغییرات را به عنوان مخترع گیتار (در شکل امروزی آن) دانست. برای خود من بسیار جالب و الهام بخش است که چگونه قرنهای متمادی نوآوری باعث شکلگیری چنین ابزاری شده است. ابزاری به نام گیتار که نقشی حیاتی در موسیقی امروزی دارد.
تاریخچه گیتار کلاسیک
گیتار سنتی یا کلاسیک که به جهت صدای مطلوب و طراحی منحصر به فرد، طرفداران خاص خود را دارد، بیشتر در قرن 19 میلادی توسعه یافته است. در این میان تأثیر اسپانیا بیشتر از سایر کشورها بوده است.
نقش اسپانیا در تحولات گیتار
در قلب اسپانیا بود که بسیاری از تحولات مربوط به گیتار کلاسیک شکل گرفت. گیتار اسپانیایی، که به صورت یک استایل خاص و برجسته خود را مطرح کرد، در طی قرن 19 به وجود آمد. در این دوران، اصلاحاتی در ساختار گیتار به وجود آمد که باعث بهبود کیفیت صدای آن شد.
همچنان که در بخش «مخترع گیتار که بود» نیز اشاره شد، آنتونیو تورس جورادو نامی است که معمولاً هنگام بحث در مورد تاریخچه گیتار کلاسیک امروزی شنیده میشود. فردی که با طراحیهای نوآورانه خود، ساخت و ساختار گیتار را متحول کرد.
در طی تلاشهای خود، تورس ابعاد گیتار را گسترش داده و شکل آن را تغییر داد. شمایی خاص که امروزه به عنوان گیتار آکوستیک یا کلاسیک شناخته میشود. برای همین هم او را به عنوان مخترع گیتار میتوان معرفی کرد.
اثر کار کریستین فردریک مارتین
به موازات کارهای آنتونیو تورس جورادو، کریستین فردریک مارتین نیز تأثیراتی در تحولات گیتار آکوستیک امروزی داشته است.

گرچه تمرکز کار او بر روی طراحی ابزارهای با سیمهای استیل بوده است، اما مهارت وی در کارش باعث تأثیرگذاری مناسب روی ساختار گیتار بوده است. این مسأله همچنین نشان میدهد که چگونه فرهنگهای مختلف به موازات یکدیگر میتوانند روی ساخت و شکل یک ابزار موسیقی اثرگذار باشند. درواقع کار هر دو نفر برای شکلگیری گیتار امروزی که در دسترس ما قرار دارد، مهم بوده است.
پیدایش گیتار الکتریکی
در مبحث مخترع گیتار و تاریخچه آن، نوع گیتار نیز دارای اهمیت است. گیتار الکتریکی نیز نقش مهمی در شکلگیری موسیقی رایج امروزی دارد. تحولات آن از زمان پیدایشش تا ابزار امروزی که به عنوان گیتار الکتریکی میشناسیم، تاریخچه گیتار الکتریکی، دربرگیرنده مخترعین و اتفاقات مختلفی بوده است.
مخترع گیتار الکتریکی که بود؟
در اوایل قرن بیستم، ایده تقویت صدای گیتار مطرح شده بود. این مسأله باعث شروع به کار برخی پیشگامان در این عرصه شد.
در این راستا جورج بیچمپ و آدولف ریکنباخر به عنوان اولین افرادی که توانستند گیتار الکتریکی اختراع کنند، شناخته میشوند. به دستگاه ایجادشده توسط آنها لقبی به صورت frying pan داده شد. کار این گیتار الکتریکی آن بود که ارتعاشات زهها را به سیگنالهای الکتریکی تبدیل کند.
در 1936، گیبسون مدل گیتار ES-150 را معرفی کرد. مدلی که پیکاپهای مغناطیسی را برجسته میکرد. چنین طراحی خاصی در میان موسیقیدانهای ژانر جاز بسیار محبوب شد. همین امر نشان میدهد که گیتار الکتریکی چگونه در بهوجود آمدن ژانرهای دیگر موسیقی اثرگذار بوده است.
گیتار الکتریکی، نوآوریها و پیشگامان
بحث ما صرفاً به مخترع گیتار الکتریکی ختم نمیشود. نوآوریها در زمینه گیتار الکتریکی توسط افرادی چون لس پائول و لئو فندر ادامه یافت. مواردی که مرزهای این حیطه را جابهجا کرد.
لس پائول فردی بود که یکی از نخستین نسخههای گیتارهای الکتریکی سالید بادی را توسعه داد. هدف او از توسعه چنین مدلی، پایداری بیشتر و صدای بهتر بود. طراحیهای او نهایتاً منجر به پیدایش مدلهایی از گیتار الکتریکی شده است که امروزه با نام Gibson Les Paul میشناسیم.
در این حین اختراع ابزار دیگری با نام Fender Telecaster توسط لئو فندر در سال 1950، بازار این عرصه را متحول کرد. این ابزار نیز از نوع گیتارهای سالید بادی است که پایداری و صدای واضحی را با خود به ارمغان میآورد.
میتوان گفت اختراعات پائول و فندر جایگاه گیتار الکتریکی را در عرصه موسیقی امروزی ارتقاء بخشید. به گونهای که بر روی موسیقیدانهای فراوانی اثر گذاشته و آینده موسیقی را تغییر داد. شگفتآور است که این طراحیهای منحصربهفرد نه تنها گیتار الکتریکی را به همگان معرفی کرد، بلکه باعث تغییرات گسترده در موسیقی معاصر شد.
تأثیر گیتار بر موسیقی و فرهنگ
بد نیست اکنون که در مورد مخترع گیتار و تاریخچه آن صحبت کردیم، به تأثیرات آن بر فرهنگ و موسیقی نیز اشارهای داشته باشیم. گیتار ابزار موسیقی معروفی است که بدون شک بر روی ژانرهای موسیقی متنوعی تأثیرگذار بوده است. به نوعی به نمادی با شکوه در دنیای موسیقی تبدیل شده است. در ادامه به برخی از تأثیرهای گیتار بر موسیقی و فرهنگ اشاره میکنیم.
تأثیر گیتار بر ژانرهای موسیقی
تطبیقپذیری گیتار باعث شده است که در ژانرهای موسیقی متنوعی به کار گرفته شود. در موسیقی عامیانه و مردمی، هنرمندانی چون Bob Dylan و Joan Baez از گیتارهای آکوستیک کمک گرفتهاند تا اجراهای خاطرهانگیزی را برای مردم خلق کنند.
با پیدایش سبک راک، هنرمندان دیگری چون Chuck Berry از گیتار الکتریکی به عنوان مهمترین ابزار کار خود برای ایجاد موسیقیهای جدید استفاده کردند که خودش به نوعی باعث تعریف این ژانر از موسیقی شده است.
سبک جاز نیز از گیتار در تحولات خود کمک گرفته است. نوازندگانی چون Charlie Christian پیشگام استفاده از گیتارهای الکتریکی در این سبک بودهاند.
در حقیقت قابلیت این ابزار که هم دارای نسخه آکوستیک و هم نسخه الکتریکی است باعث شده تا در هر دو سبک سنتی و مدرن موسیقی بتوان از آن استفاده کرد. چنین قابلیتی، خلاقیت بیانتهایی را در اختیار موسیقیدانها و نوازندگان در تمام دنیا قرار میدهد تا بتوانند آثار متنوعی را به کمک گیتار ایجاد کنند.
سمبولهای گیتار
در مورد تأثیرات فرهنگی گیتار نیز میتوان بحثهای مفصلی داشت. مسلماً در هر جامعهای هنرمندان خاص همان خطه هستند که بیشتر بر روی فرهنگ مردم اثرگذارند. اما به صورت نمونه و فهرستوار در اینجا برخی از افراد را ذکر میکنیم که در عرصه جهانی کارهای نوآورانهای را در مورد گیتار انجام داده و به نوعی جزء تاریخچه گیتار محسوب میشوند:
- هندریک یکی از افرادی بود که استفاده نوآورانهای در پدالها و تقویتکنندههای ابزار داشت و در اجراهای خود، این شیوههای نوآورانه را به کار میگرفت.
- کلپتن (Clapton) نیز با نحوه نواختن خاص خود و صدای منحصر به فردش، تأثیرات فرهنگی خاصی در این عرصه داشته است.
- آهنگسازان کلاسیکی چون آندرس سگوویا و هیتور ویلا لوبوس نیز قابلیتهای برجسته گیتار را در کارهای خود به خوبی نشان دادهاند و از این رو سهم آن را در موسیقی کلاسیک پررنگتر کردهاند.
اینها و سایر هنرمندانی که به نوعی سمبول هنری زمینه خاص خود محسوب میشوند، مرزهایی را که این ابزار موسیقی میتواند از آنها فراتر برود به خوبی به مخاطبان نشان دادهاند. از این رو تأثیرات فرهنگی گیتار نیز به خوبی روشن میشود. البته شاید هر یک از آنها صرفا برای مردمان کشور یا ناحیه خود شناخته شده باشند.
جمعبندی
موضوع مخترع گیتار و تاریخچه گیتار موضوعی است که شاید بسیاری از علاقهمندان به موسیقی نسبت به آن کنجکاو باشند. در این مقاله سعی کردیم در مورد این پرسش که «مخترع گیتار که بود؟» توضیح دهیم. توجه داشته باشید که این ابزار دارای دو نسخه الکتریکی و آکوستیک (کلاسیک) است. در مورد هر یک از دو نسخه توضیحاتی داده شد. همچنین به تأثیر گیتار بر موسیقی و فرهنگ پرداختیم. اگر به یادگیری گیتار علاقه دارید، مطالعه کتاب موسیقی به نام آموزش گیتار کلاسیک را به شما توصیه میکنیم. تولید محتوا این متن توسط سایت لرن بلاگ صورت گرفته است.